Giảng viên Lại Thị Hằng, Phòng Tổ chức – TT, ĐBCL
Ảnh: Nhã Nam
Có những cuốn sách, ta gặp khi còn rất trẻ… và tưởng như chỉ đọc một lần rồi thôi. Nhưng rồi năm tháng đi qua, khi đã đứng trên bục giảng đủ lâu, ta mới nhận ra: “có những cuốn sách không hề rời khỏi mình – chúng chỉ âm thầm lớn lên cùng mình. “Totto-chan bên cửa sổ” của Kuroyanagi Tetsuko là một cuốn sách như thế.
Tôi gặp cuốn sách ấy lần đầu khi còn là cô sinh viên năm nhất của Trường Đại học Sư phạm. Một buổi học, khi ánh nắng len qua khung cửa sổ, giảng viên của tôi đã kể về một cô bé “kì lạ” – một đứa trẻ từng bị coi là phiền phức, nhưng lại được một ngôi trường đón nhận bằng tất cả sự kiên nhẫn và yêu thương. Khi ấy, tôi chỉ lặng im nghe, thấy câu chuyện đẹp… nhưng chưa thể hiểu hết những điều giảng viên muốn mang đến cho chúng tôi.
Mười lăm năm đứng lớp, tôi đã gặp rất nhiều “Totto-chan” của riêng mình.
Đó là những cô cậu sinh viên vẫn còn những hiếu động của thời học sinh, cũng chẳng chịu ngồi yên, hay hỏi những câu hỏi “lệch khỏi bài giảng”, hay mải mê nhìn ra cửa sổ như thể ngoài kia có cả một thế giới đang gọi tên mình. Đã có lúc, tôi – cũng như nhiều giảng viên khác – thấy mệt mỏi. Nhưng rồi, mỗi lần nhớ đến ngôi trường Tomoe, nhớ đến thầy hiệu trưởng Kobayashi, tôi lại tự hỏi: “Mình đang nhìn đứa trẻ như một vấn đề… hay như một thế giới?”
Totto-chan không phải là câu chuyện về một đứa trẻ đặc biệt. Đó là câu chuyện về cách người lớn đối xử với sự khác biệt của trẻ.
Ở trường Tomoe, những toa tàu cũ trở thành lớp học. Ở đó, trẻ được chọn môn mình muốn học trước, được chạy nhảy, được lắng nghe, được là chính mình. Và điều kì diệu nhất không phải là phương pháp giáo dục, mà là ánh nhìn của người thầy: một ánh nhìn tin tưởng.
Chỉ một câu nói giản dị: “Em là một cô bé ngoan” – đã cứu cả một tuổi thơ. Sau từng ấy năm đi dạy, tôi nhận ra: Trẻ em không cần chúng ta “dạy giỏi” trước tiên mà là các em cần được hiểu đúng.
Với các bạn sinh viên mầm non – những người sẽ trở thành “người gieo hạt”, trong tương lai – tôi luôn muốn gửi gắm một điều rất giản dị: Đừng vội sửa một đứa trẻ khi em chưa được lắng nghe. Đừng vội gọi em là “khó bảo” khi ta chưa đủ kiên nhẫn để hiểu em.
Mỗi đứa trẻ đều có một “cửa sổ” của riêng mình. Có em nhìn ra thế giới bằng trí tưởng tượng, có em nhìn bằng sự tò mò, có em chỉ đơn giản là muốn được chú ý. Nhiệm vụ của người giáo viên không phải là kéo các em ra khỏi khung cửa ấy, mà là đứng cạnh và nhìn thế giới cùng các em.
Tôi vẫn nhớ cảm giác của mình ngày ấy – cô sinh viên ngồi bên cửa sổ, nghe một câu chuyện rất xa xôi. Và hôm nay, khi đã đi qua hơn một thập kỷ đứng lớp, tôi hiểu rằng: giáo dục đẹp nhất không phải là tạo ra những đứa trẻ “ngoan theo khuôn mẫu”, mà là giữ được cho các em niềm vui được là chính mình.
Totto-chan bên cửa sổ không chỉ là một cuốn sách. Đó là một lời nhắc dịu dàng – dành cho tất cả chúng ta, những người đã và đang lớn lên. Hãy nhìn trẻ thơ bằng đôi mắt yêu thương, trước khi nhìn bằng tiêu chuẩn. Và biết đâu, trong một lớp học nào đó, giữa những tiếng ồn ào rất “trẻ con”, bạn sẽ bắt gặp một “Totto-chan” - đang chờ được hiểu, hơn là được sửa.